Cursed words

Let words be cursed...
Ah! cursed...
Cursed be these scattered words,
that I can't arrange,
for I didn't learn soon enough
a habit of gaining them in some diary.

Cursed be these poets' great words,
which - for the God's sake - I would never copy.
Cursed be my writing also,
which misery won't let,
even a little come closer to the lyric Troi.
In spite of I would give rhymes as many as to pleased.

Ah! Let cursed be WORDS,
which I cannot control!
So beatifully, genuinely, nobly, secretly, neatly and substantially!
Writing poems isn't something new,
but for green ones it comes easier,
when their heads possesses... my dear!?

That slipped throught my lips!

Saiyan's Irresponsibility

What is my opinion about the newest DBZ movie "The Battle of Gods"?

Well, I will start from the bad points of that production which is the Gohan behaviour during the Bulma's party. That is to say what he did or rather he did not. I will not remind you all the story plot for obvious reasons - I do not want to spoil your fun and I do not have that much time.
While everybody were having a good time eating and dancing, well known trio appeared to kiddnapp about 10 years old Trunks. Yes, our almight little prince Trunks who would beat Frieza quite easily. So one of so called villains took and grabb Trunks into its arm. (It was that Chinese girl with black hair). It was sudden, but nobody gave a shit about it for the risk was.. well... there was or seemed to be no risk at all. But then, to use that happening as an entertaiment, Gohan (in his Almighty Saiyaman suit) went on forward to take a challenge and do his famous poses. He intentionally provoked Pilaf's subordinate to shoot at him with her gun, so he could teach them a lesson. Of course, he easily did it with only his one finger. He reflected bullets, so they did not reach him, but one of them, as a ricochet, hit Gohan's girlfriend or maybe at that time fiance (because she was pregnant - Go Gohan!*) into her leg. Well, obviously she was not deathly damaged, but she could be as she was not Super Saiyan, neither Namekian or even Krillin. That bullet could hit her in more important parts of her body, including her womb with a little Pan inside (!). I must say that Gohan was increadibly irresponsible as for a Hero and a boyfriend while he could easily grabb those bullets and not make them hurt anybody. Well, I understand that producers needed that to put Dende's healing technice into use and by doing that letting exclusively him to find out Videl's little secret surprise which was a crucial point in the entire plot. I remind you that if not for Pan's existence all Goku's transformation into Super Saiyan God mode would impossible!
So knowing my point I hope you will understand what I have in mind. This situation with Gohan and Videl was a bit of too brutal and risky. It uncovered Gohan's immaturity and for me was unneccesary move in the story.
The second defect of the movie was ... well, I will put it into question: Just how many gods are there? Putting the God of Destruction into whole DBZ universe was a little too far-fetched. If he was so strong, why he didn't intervened and stop Majin Buu from annihilating all the universe. Wouldn't be that something undesired even for the God of destruction? So I can at least hope that animators and Mister Toriyama will enlighten us and patch the plot holes.




























About good point of the movie I may write in another occassion thought the list would be long. Actually, I appreciate, excluding these two above, everything of that movie and I am very glad that I could watch it.



*That reminds me about some hentai manga I have accidentally picked in the internet.

About anarchy

  The word "anarchy" primarly comes from Greek, in which it meant a state of absence of power. That may be understand as variously as ambiguous is the word "power". However, at the time when anarchistic social movements were establishing themselves in the Europe, that is in the XIX centrury,  the meaning of these concepts has been crystallized and made more precised. There is no need for separated artictle to explain that modern anarchists has started to define power by the kind of relationship in which person or a group of people A had a physical and psychological advantage and control - similar to the relation of an ownership - on a person or a group of people B. Power and State - that is essentially bound with it - have become a centre of the anarchistic attention. These things are obvious and clear for everybody. What is vague and difficult to understand, it is the form and the means by which the state limits the freedom of the individual and the fact that modern slavery exists what is - for an average bread-eater - a kind of shock and heresy. But this is less important now. It may be even said that anarchists are meant to be those who will bring entlightenment for a minds blinded by the propaganda. Indeed, they have a moral as well as an epistemic right to oppose that injustice. Although not everybody agrees with it, mostly everybody accepts that slavery, looting and reification one man by another are truely and undoubtelly wrong and wicked things. This is an ethical standard. However, the things in which most people have a problem of accepting are the solutions of anarchists.  Indeed, they argue that anarchy is too radical approach , too dangerous , and sometimes simply utopian. Without going into a detailed analysis of the allegations , it may look like the main problem of anarchism is a problem of communication. But I am aiming for something else.    

 
 Etienne Gilson, in his great work " Thomistic Realism " had drown the idea that anarchism is basically the result of errors of idealism and turning from the ontological realism of St . Thomas Aquinas [1]. He claims it was the mistake of Cartesian dualism which has been based on John Scotts's philosophy and has distorted the original understanding of the basic metaphysical terms. According to Descartes body and soul in human being are separated realms. Omitting the details of that reasoning, Gilson concludes that from the anthropology the weight of the problem passed to other areas of philosophy. Namely, to social and political philosophy ( Hobbes ) and then to reach its climax in the form of two opposing camps , that is individualistic ( represented mainly by Stirner and Nietzsche ) and collectivist ( Comte , Hegel ) . French Thomist adds that the entire genesis of reaching this level was most logical and based on pure common sense . So he blames neither Stirner or Nietzsche or Hegel , Comte or the fact that they might be illogical or irrational. They accepted the conditions which they  inherited from their masters, and their masters from previous masters, and so on , to the first (un)faithful disciples of St. Thomas Aquinas . Thomas' students who interpreted his teacher's philosophy in the essentialistic spirit. Well, it certainly is an explanation of the problem or at least outline the historical background , but is that enough? Is it that the students of St. Thomas Aquinas in the XIII c. - whom mistakenly read his teacher's writings - is that means all anarchism is a misunderstanding or simply the result of misinterpretation of metaphysics of Aquinas? And do all other philosophical trends after Thomas may be accused for the same unfaithfullnes? Answer for the first objection is definitely negative. So far Gilson didn't claim that. The only thing he was trying to say in his work is that the history of philosophy and culture are closely related, and those connections ought not to be underestimated. But I was more intrigued by the question of anarchism , so I will ask the one question to clarify the matter: Has exploitation been occurring only in times of Stirner? Is the power of the state invention of nineteenth century? Is the tax injustice and slavery something new? In the history many thinkers , writers and philosophers have been noticing that there is evil and that this evil has a specific frame. From East Asia to the Europe almost every wise man, who had social matters close to his heart, has seen that wickednesses of human nature. While each had different medications, depending on their own conclusions, not necessarily anarchistic, but this is not important. The significant is that the fact that exploitation is not something invented today , so it is not something dependent and completely relative . Anarchism does not have to be a "Zeitgeist" or a fashion, but it can and ought to be logical consequence of rational reasoning based on experience and sensual cognition. Although coming to that quite simple conclusion (what is more simple than that each person wants to live peacefully without any gun aimed at his forehead) has taken much time untill its finall intellectual realization. Thought this extension may be regarded as justified.

 Considering the anallogical fact of technological domain in its most basic forms. How many inventions that might have been manufactured and constructed in advance , how many discoveries that might have been noticed before? These are unfortunately barren questions. So this does not mean that people were stupid then , and today are wiser . In fact, the question of the technical development is good enough for a separate essay . However, I will stick to the actual issue . It should be noted that the human species - apart from the collective connotation - need a couple of centuries to come to a anarchism. It was a kind of evolution and in some sense the need of time. In the past the oppresiveness of the State were different, if not just lesser because of the lack of the means to be used. Means that needed to be produced and created with a little free market economy prosperity that has been occurring from time to time in the history of mankind. And of course another matter becomes clear, that is to say the more healthier and richer human civilization grows, the more and more oppressive becomes its parasite - the State . 

 [1] Etienne Gilson, „Realizm tomistyczny”, IW PAX, Warszawa, 1968, s. 38-41.

Dziękujcie Smoczym Kulom

Dlaczego nie uznaję Dragon Ball GT?

Pośrednio dlatego, że jest to dzieło niekanoniczne, to znaczy, że seria GT nie została stworzona, wymyślona przez autora DBZ i DB, czyli Akirę Toriyama, który wprawdzie maczał palce w powstaniu trzeciej serii przygód Son Goku i spółki, ale nic poza tym. Pośrednio, ponieważ nie jest fanatykiem osoby pana Toriyamy ani bezwzględnym fanem jego twórczości. Gdyby ktoś inny napisał, narysował i sfilmował Smocze Kule, to nie miałbym nic przeciwko temu, a może nawet było by lepiej? Najważniejszą kwestią jest jakość. Jakość, której GT ewidentnie brakuje, a na którą składają się takie cechy jak: koherentność (inaczej spójność) całości fabuły, dobra animacja, logiczne wynikanie i zdrowy rozsądek(w ramach oczywiście danego dzieła. Trudno bowiem wymagać tej samej logiki i zdrowego rozsądku od mangi i od "Lalki" Prusa!).

Dlaczego DBGT nie spełnia tychże kryteriów? Będę pisał zwięźle bez podawania konkretnych szczegółów, jak odcinek, pora dnia, etc.
Zacznijmy od samego początku: Cała fabuła GT zaczyna się w momencie, w którym przez pomyłkę złego Pilafa (vide: DB) smocze kule, po użyciu ich na odmłodzenie Goku, rozpraszają się po całym.. wszechświecie. Już tutaj zaczynają się schody, ponieważ dragon balls nie mogą i nie mają prawa rozproszyć się po wszechświecie! Po spełnieniu życzenia smok rozpada się i kule zostają rozrzucone po kuli ziemskiej. W różnych kierunkach.. wszędzie, ale w ramach planety, z której się bądź co bądź wywodzą!

Przypomnę ich genezę (zgodnie z kanonem). W obliczu wielkiej ekologicznej tragedii planeta Namek przeżywała kryzys. Rasa ją zamieszkująca ginęła i w resztkach sił posłała swoją jedyną nadzieję - ostatniego z Nameczan - w statku kosmicznym. Z bliżej nieznanego powodu (może celowo) statek wylądował na planecie Ziemia. Tym Nameczaninem był oczywiście Piccolo (w zasadzie jego imię zostało zapomniane przez podział osobowości). Ów statek wylądował na jednym z największych pustkowi na Ziemi. Było to miejsce do tego stopnia odosobnione i zapomniane przez ludzkość, że ów młody Nameczanin zdołał dorosnąć tam w spokoju. Lecz w końcu jego pragnienie wiedzy, nieznośna samotność pchnęła go w niebezpieczną podróż poza idyllę pustelnika. Nieznamy szczegółów życia Nameczanina, jego interakcji i odczuć, jakie mogły powstać poprzez konfrontację z zupełnie odmienną od niego rasą. Wiemy natomiast, że udało mu się poznać tę rasę zarówno z jej dobrej jak i złej strony. Udało mu się nawet poznać samego Boga. I wtedy właśnie ów Nameczanin, zobaczywszy jakość życia Wszechmogącego, zapragnął sam nim zostać na drodze naturalnej sukcesji (Bóg Ziemi jest śmiertelny!). Lecz ówczesny Kami-Sama odmówił, powiedział bowiem, że aby zostać wszechmogącym, należy być czystego serca. Serca Nameczanina było splamione ciemnością, której nauczył się od ludzkości. Wszystkie swoje starania nakierował on na wyeliminowanie w sobie tego zła. Do tego stopnia, że dosłownie, fizycznie je od siebie oddzielił stwarzając nowy byt, swoje przeciwieństwo połączone więzami życia i śmierci, czyli Piccolo Daimao. Dalej tłumaczył nie będę. Kami-Sama zmarł, nowym Kami-Samą został Nameczanin. A tak się składało, że Nameczanie posiadali naprawdę nadprzyrodzone zdolności, min. potrafili stworzyć smocze kule i smoka spełniającego życzenia. To dziedzictwo w jakiś sposób odbiło się w pamięci Nameczanina-Wszechmogącego, który zapragnąwszy to powtórzyć na Ziemi uczynił to. Stworzył smocze kule na Ziemi. Chciał w ten sposób zapewne zadośćuczynić za zło i cierpienie wywołane przez swoje alter-ego Piccolo Daimao. Dzięki temu Goku mógł spotkać Bulmę i cała historia DB mogła mieć miejsce. Jak wiadomo, w okresie kryzysu ze sztucznymi ludźmi (Android/Cell Saga), Kami-Sama poświęcił się stając się częścią - dzięki Bogu już dobrego - Piccolo, aby wspomóc wojowników Z w walce z zagrożeniem. Tym samym smocze kule (ważne!), które do tej pory działały, przestały działać i stały się kamieniami na zawsze (Normalnie stawały się nimi na rok po spełnieniu życzenia). I tak było by, gdyby nie sprowadzenie na Ziemię nowego Wszechmogącego, Dende'ego. Dende "wyregulował" dotychczasowe smocze kule i przywrócić jego do działania. I te same kule były używane aż do ostatniego pojawienia się smoka po walce z demonem Buu!!!


Teraz będzie krew: Otóż pomijam kwestię, że z kule normalnie powinny być rozproszone po Ziemi, ale być może, zapobiegawczo, Goku i spółka postanowili je mieć w jednym miejscu, czyli w niedostępnym dla złoczyńców (?) Niebiańskim Pałacu. A tu nie dość, że ktoś zdołał tam dotrzeć (pomijając "precedens" z przylotem Bulmy i małego Trunksa oraz Super Buu, to jeszcze co? To, że to nie były TE kule, ale kule "poprzedniego" Wszechmogącego! Ale którego? Nie tego, który był przed Dende'm, ponieważ te kule zostały "odziedziczone". Wcześniejszego? O nim nie wiemy praktycznie nic. Zresztą, to było by baaardzo dziwne gdyby okazało się, że mógł on stworzyć coś takiego jak kule nie będąc Nameczaninem. Przypominam bowiem, że stwarzanie smoczych domeną rasy Nameczan, a nie atrybutem Wszechmogącego. Poza tym, nawet pomijając tamte argumenty, to czy ów kule nie powinny być kamieniami, skoro ich stwórca już dawno nie żyje? To fajnie, ale całkowicie pomija logikę i spójność moim zdaniem. I w zasadzie stanowi największy problem w akceptacji GT jako ciągu dalszego Zetki. Naprawdę, odmłodzenie Goku mi nie przeszkadza, ale jest głupie. Jeżeli chcieli pokazać kogoś młodszego, to mogli wziąć Uuba, Pan czy zupełnie nową postać, ale ja rozumiem, że dla celów wąskiego interesu (nie lubię pojęcia komercja) własnego musieli tam umieścić naszego Son Goku!

Przytoczę jeszcze parę argumentów w skrócie:
1. Moc - Energia KI jest w stanie niszczyć, w zależności od tego, ile jej ktoś posiada, to jest w stanie zniszczyć wszystko: od góry przez miasto po całą planetę i więcej. W czasie walki z Super Buu nie tylko Ziemia o mało co się nie rozleciała (choć w końcu została unicestwiona, ale celowym atakiem), to jeszcze cały wszechświat nie został zdezintegrowany! Było tak, ponieważ rzeczony demon, za sprawą prowokującego zachowania Vegetto, w złości wyrzucał się z siebie taką ilość energii, której wprawdzie nie potrafił wykorzystać w walce, ale mógł i robił tak, że bariera wymiarów pękała dosł. jak szyba na koncercie grubej śpiewaczki operowej. Porównajmy Buu do poziomów z GT. Baby Vegeta, który był ponoć znacznie silniejszy od Goku na poziomie SSj3, Uub Unleashed (po fuzji z grubym Buu), a nawet - ale bardziej przypuszczalnie od Super Buu. Jakby i nic. Nic.. planeta powinna pękać od zderzeń energii. Ale załóżmy, że Baby Vegeta i ssj 4 Goku nie byli tacy silni. Alright.. Dalej, Super 17-stka? Jako android nie wydziela z siebie energii jak żywa istota (zgodność z tym, co zostało powiedziane w Zetce), ale Super Demoniczny Shenron siedmio-gwiazdkowy? Przecież on zamiatał ssj 4 Goku ulice bez przenośni! Jego moc była na pewno większa od Super Buu, a już z pewnością Gogeta ssj 4, więc nie dość, że miasto, w którym walczyli, powinno zostać doszczętnie wymazane z egzystencji, to jeszcze planeta powinno się rozlecieć.

Co do mocy jest jeszcze poziom. Otóż jak wiadomo występują różne poziomy Super Saiyanina. Na początku znany był tylko SSj, potem Mastere SSj (Opanowany, wytrenowany), następnie SSj 2 aż wreszcie SSj 3. Każda ewolucja wznosi za sobą nową niewyobrażalną moc, ale żeby nie było tak łatwo złoczyńcy także się zmieniają i są coraz silniejsi. Gdy pod koniec Sagi Frizera wydawało się, że SSj to szczyt możliwości i potęgi, pojawiły się androidy i cyborgi, a potem bio-cyborg, mutant, Cell, aż do Buu, który nawet był w stanie pokonać SSj 3. Wyjątkiem jest "przemiana" Son Gohana, którego potencjał został uwolniony przez starszego Boga Światów sprzed 15-tu pokoleń (Kaioshin). Ale mimo tego, że za każdym razem pojawiał się ktoś silniejszy, różnica poziomów została zachowana. Nawet Gdy pojawił się Buu, SSj 2 i SSj nie były tym samym. Aż do GT, które zniwelowało, zrównało tę "subtelną" różnicę czyniąc SSj praktycznie tym samym, co SSj 2, ponieważ ani razu nie widzimy przemiany Saiyana z SSj w SSj 2. Odpowiedź jest taka, że bądź autorzy GT ją zignorowali bądź zapomnieli o odpowiedniej animacji (błyskawicach i etc.). A skoro już o tym mowa, to trzeba też wspomnieć o Gohanie. Pod koniec Zetki Gohan był bezsprzecznie najpotężniejszym wojownikiem na Ziemi, potężniejszym nawet od Goku SSj 3. Tak, tak.. i to bez przemiany w złotowłosego przystojniaka! A tu nagle w GT - wprawdzie pod wpływem Babe'go, ale jednak - Gohan przemienia się w SSj. Mało tego, jego moc spada drastycznie do momentu przed zamieszaniem z Buu i Kaioshinami! Jak to? No dobrze, przyjmijmy, że nie był sobą, Babe go kontrolował i żeby użyć "potencjały", trzeba wykonać jakąś czynność, o której tylko Gohan mógł wiedzieć (I tak mocno naciągane).. ale dlaczego już w walce z Super 17-tką Gohan wchodzi w tryb SSj? Po co? W Sadze Złych Smoków jest to samo!


Mógłbym wymieniać, wymieniać.. skoro sam pomysł ze smoczymi kulami wcześniejszego Kami-Samy jest ad analum, to już cała reszta fabuły się kruszy niczym skała pod wpływem erozji, pęka i pozostaje nie do obrony, bo bez smoczych kul cała reszta nie ma prawa się odbyć!
Zatem napomknę tylko o tym, co było dobre w GT bądź w idei bądź w realizacji:

1. Super Saiyanin 4. Był on nie tylko zgodny z logiką Dragon Balla jak i koniecznością, o ile mielibyśmy się trzymać Goku i jego spółki (Bo można było pójść zupełnie nowym torem, obrać innych, młodszych, słabszych bohaterów..). Wykonanie też nie było najgorsze: małpie futro, dłuższe włosy, włosy pod oczami (?), złote tęczówki, etc. Ale "magiczne" spodnie? Przepraszam bardzo, to było głupie. Goku przemienia się w Oozaru (Błędnie z tym tłustym brzuchem. Spójcie tylko na przemiany Oozaru w Zetce!), jego ubranie zostaje rozerwane, więc skąd spodnie?? Tak samo Vegeta, u którego spodnie pojawiają się w tajemniczy sposób po tym, jak przemiania się w wielką małpę (Mógł założyć elastyczny kombinezon, którego projekt nie był przecież obcy Bulmie). "Cartoonish" powiedziałbym, kreskówkowe, a nie mangowe!

2. Animacja. Oczywiście nie zamierzam narzekać na to, jak zostały animowane DB i DBZ, ponieważ zdaje sobie sprawę, że jak ówczesne lata, to było i tak bardzo dużo. DBGT zapowiadał się obiecująco, ale zawiodłem się właśnie na tym, że tak dobre środki zostały zmarnowane na GT. Ataki energetyczne, zmiany pogody, szczegóły w budowie miast, przyrody, etc. etc. To było wszystko było śliczne!

3. Złoczyńcy. Babe był całkiem ciekawym wątkiem. Zwłaszcza przez wzgląd na nawiązanie do historii Saiyan (analogicznie pierwsza saga w Zetce nawiązuje do ich historii). Rasa Tsufuli, którzy zostali wytępieni, wraca, żeby się zemścić, a jak to z zemstą bywa ich zamiary (a może takie były od początku vide: Kompleks wyższości) wplątały zupełnie obcą rasę, Ziemian, w ich plan. Ich cały potencjał skupiony w jednym bycie, Babe. Babe, który nie powstał by bez udziału kosmicznego odpowiednika dra Gero, potrafi wnikać do istot żywych przejmując ich ciała i moc (w przeciwieństwie do Buu, który wchłaniał innych). I to, że odwrócił on role, postawił przyjaciół i rodzinę,i całą ludzkość przeciwko Goku. To wszystko, co zawsze bronił główny bohater zostało mu przeciwstawione (przewartościowanie wszystkich wartości); epickość prawie podpadająca pod walkę ostatniego Saiyana z Freezerem na eksplodującej planecie.. Wielkie szanse zniszczone. Super

Super 17-stka. Dziwny koncept, zapewne mający nawiązywać do sagi sztucznych ludzi, ale wykonanie niespójne, pełnie sprzeczności (Na przykład skąd dr Myu i dr Gero zdobyli w Piekle materiały na zbudowanie drugiej 17-stki i wiele innych).

Smoki. W trakcie terroru Buu, najstarszy Kaioshin wspomniał o wielkim niebezpieczeństwie związanym z używaniem smoczych kul poza ich rodzimą planetą. Myślę, że można to traktować jako zapowiedź kryzysu związanego z ostatnią sagą w GT. Bunt smoka, jego podział na siedem części.. Sam fakt, że z użytkowaniem kul wiązało się drugie dno był wielce intrygujący i odpowiadał mojej przyczynowo-skutkowej psychice. Tak musiało być. Było za pięknie, żeby nie było żadnych skutków ubocznych, żadnego kaca. Ale oczywiście w ogólności znowu to schrzanili.
2.

Przeklęte słowa..

Ach! przeklęte..
Przeklęte te rozproszone słowa,
których nie potrafię uporządkować,
gdyż nie nabrałem wnet nawyku
ich gromadzenia w jakim kajeciku.

Przeklęte te wieszczów wielkich słowa,
których - za Bóg miły - nie mógłbym nigdy naśladować.

Przeklęte także pismo moje,
którego marność nie pozwoli,
choćby zbliżyć się pod liryczną Troję.
Mimo że rymów mógłbym dać do woli.

Ach! Bądźcie przeklęte SŁOWA,
których nie umiem opanować!
Tak pięknie, szczerze, wzniośle, tajemniczo, schludnie i rzeczowo!
Pisanie wierszy nie jest rzeczą nową,
ale zielonym przychodzi łatwiej,
gdy ich głową zawładnie,..ojej!?

Tak mi się wymknęło!

Ezechiel, Daniken, Michera.

Ezechiel, Däniken i Michera.

„Patrzyłem, a oto wiatr gwałtowny nadszedł od północy, wielki obłok i ogień płonący , a z jego środka [promieniowało coś] jakby połysk stopu złota ze srebrem, .(..) ”[1]



Tak zaczyna się księga proroka Ezechiela (1, 4-28). Jest to jeden z paru najbardziej kontrowersyjnych fragmentów nie tylko Starego Testamentu, ale Biblii jako takiej. Sam w sobie stanowi swoistą „biblię”. Biblię dla zwolenników hipotezy (chociaż może bezpieczniej będzie posługiwać się terminem „stanowisko”) pozaziemskich interwencji w powstanie i rozwój ludzkiej cywilizacji, a mówiąc jeszcze bardziej szczegółowo: interwencji bliżej nieokreślonej (ze względu na brak danych) cywilizacji pozaziemskiego pochodzenia w powstanie i rozwój cywilizacji zbudowanej przez rodzaj ludzki na planecie Ziemia.



Była to dosyć długa dygresja, lecz teraz przejdę do rzeczy, bo na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, iż plotę bzdury (cóż ma ST do kosmitów? Ktoś zapyta). Otóż wedle jednego ze znamienitszych „badaczy” zjawiska pozaziemskich gości jest Eryk von Däniken, który to właśnie uważa, a wręcz jest przekonany, iż tekst Ezechiela - zwłaszcza wskazany wyżej fragment – stanowi explicite relację z kontaktu z „obcymi”, którzy poruszali się w statku kosmicznym.



(5) Pośrodku było coś, co było podobne do czterech istot żyjących. Oto ich wygląd: miały one postać człowieka. (6) Każda z nich miała po cztery twarze i po cztery skrzydła. (7) Nogi ich były proste, stopy ich zaś były podobne do stóp cielca; lśniły jak brąz czysto wygładzony. (8) Miały one pod skrzydłami ręce ludzkie po swych czterech bokach. Oblicza "i skrzydła" owych czterech istot - (9) skrzydła ich mianowicie przylegały wzajemnie do siebie - nie odwracały się, gdy one szły; każda szła prosto przed siebie. (10) Oblicza ich miały taki wygląd: każda z czterech istot miała z prawej strony oblicze człowieka i oblicze lwa, z lewej zaś strony każda z czterech miała oblicze wołu i oblicze orła, (11) "oblicza ich" i skrzydła ich były rozwinięte ku górze; dwa przylegały wzajemnie do siebie, a dwa okrywały ich tułowie. (12) Każda posuwała się prosto przed siebie; szły tam, dokąd duch je prowadził; idąc nie odwracały się. (13) W środku pomiędzy tymi istotami żyjącymi pojawiły się jakby żarzące się w ogniu węgle, podobne do pochodni, poruszające się między owymi istotami żyjącymi. Ogień rzucał jasny blask i z ognia wychodziły błyskawice. (14) Istoty żyjące biegały tam i z powrotem jak gdyby błyskawice. (15) Przypatrzyłem się tym istotom żyjącym, a oto przy każdej z tych czterech istot żyjących znajdowało się na ziemi jedno koło. (16) Wygląd tych kół "i ich wykonanie" odznaczały się połyskiem tarsziszu, a wszystkie cztery miały ten sam wygląd i wydawało się, jakby były wykonane tak, że jedno koło było w drugim. (17) Mogły chodzić w czterech kierunkach; gdy zaś szły, nie odwracały się idąc. (18) Obręcz ich była ogromna; przypatrywałem się im i oto: obręcz u tych wszystkich czterech była pełna oczu wokoło. (19) A gdy te istoty żyjące się posuwały, także koła posuwały się razem z nimi, gdy zaś istoty podnosiły się z ziemi, podnosiły się również koła. (20) Dokądkolwiek poruszał je duch, tam szły także koła; równocześnie podnosiły się z nimi, ponieważ duch życia znajdował się w kołach. (21) Gdy się poruszały [te istoty], ruszały się i koła, a gdy przestawały, również i koła się zatrzymywały: gdy one podnosiły się z ziemi, koła podnosiły się również, ponieważ duch życia znajdował się w kołach. (22) Nad głowami tych istot żyjących było coś jakby sklepienie niebieskie, jakby kryształ lśniący, rozpostarty ponad ich głowami, ku górze. (23) Pod sklepieniem skrzydła ich były wzniesione, jedno obok drugiego; każde miało ich po dwa, którymi pokrywały swoje tułowie. (24) Gdy szły, słyszałem poszum ich skrzydeł jak szum wielu wód, jak głos Wszechmogącego, odgłos ogłuszający jak zgiełk obozu żołnierskiego; natomiast gdy stały, skrzydła miały opuszczone. (25) Nad sklepieniem które było nad ich głowami, rozlegał się głos; gdy stały, skrzydła miały opuszczone". (26) Ponad sklepieniem, które było nad ich głowami, było coś, o miało wygląd szafiru, a miało kształt tronu, a na nim jakby zarys postaci człowieka. (27) Następnie widziałem coś jakby połysk stopu złota ze srebrem, "który wyglądał jak ogień wokół niego". Ku górze od tego, co wyglądało jak biodra, i w dół od tego, co wyglądało jak biodra, widziałem coś, co wyglądało jak ogień, a wokół niego promieniował blask. (28) Jak pojawienie się tęczy na obłokach w dzień deszczowy, tak przedstawiał się ów blask dokoła. Taki był widok tego, co było podobne do chwały Pańskiej. Oglądałem ją. Następnie upadłem na twarz i usłyszałem głos Mówiącego.[2]



Zdaniem Dänikena w powyższym fragmencie księgi starotestamentowego proroka zostaje przedstawione ze szczegółami lądowanie dziwnego pojazdu, który określa mianem . Podobnie jak wytrawny współczesny reporter opisuje wszystko, co widzi: skrzydła, koła, obręcze, oczy, coś płomiennego i hałas, wytwarzany przez ów zadziwiający pojazd w chwili odrywania się od ziemi.
Opis Ezechiela i mi – umiarkowanemu zwolennikowi paleoastronautyki – przysparzał nie lada problemu. Cóż innego mógł opisywać izraelski prorok jak nie to, o czym pisze Däniken? Z takimi szczegółami, które nadały się – zdaniem niemieckiego hotelarza – do rekonstrukcji we współczesnych warunkach i przy współczesnej wiedzy (chociaż w to szczerze wątpiłem i wątpię – trzeba by mieć sporą wyobraźnię, aby na podstawie tych personalistycznych opisów móc zbudować coś, co ma stanowić zdatny do latania pojazd. Druga sprawa jest taka, że u Ezechiela brak jakichkolwiek konkretnych danych technicznych, tj. długość, waga, rodzaj materiału, etc.).



Pogląd Dänikena zostaje również poddany rzetelnej krytyce polskiego antropologa kultury dra Wojciecha Michera, który w swojej książce pod znamiennym tytułem „AntyDäniken” podejmuje polemikę ze szwajcarskim hotelarzem i jubilerem. Co do kwestii Ezechiela Michera wytyka Dänikenowi przede wszystkim rażąco ubogi warsztat metodologiczny. Däniken - twierdząc, że datowanie powstania tej księgi na VI w. przed Ch. jest błędne, gdyż jak twierdził przy innych okazjach interwencje pozaziemskie m u s i a ł y mieć miejsce znacznie wcześniej (tj. parę tysięcy przed Ch.), a dodatkowo księga Ezechiela jest sama w sobie dziełem literacko niejednorodnym – sam potyka się o własną ignorancję, ponieważ – jak zauważa Michera – właściwie cała Biblia jest zbiorem tekstów niejednorodnych i powstałych w dużej rozpiętości czasu. Rzecz w tym jednak, że są to fragmenty od niego [Ezechiela – K. Sz.] m ł o d s z e, dodane przez uczniów proroka.[3]



Lecz pytanie o istotę i treść księgi Ezechiela jest także pytaniem bardziej fundamentalnym, o którym – zdaniem Michery[4] - Däniken zdaje się w ogóle zapominać, co stanowi piętę achillesową całej jego doktryny. Kwestia metafizyczna, czyli mówiąc jednym słowem, to czym jest religia dla człowieka.



O genezę religii pytano wielokrotnie, poczynając od czasów starożytnych. Różne też formułowane odpowiedzi. Jedno mówiły o , inne traktowały religię jako . Daniken próbuje te dwa podejścia skrzyżować. Pyta: jaka była bezpośrednia przyczyna powstania najstarszych religii? I odpowiada: porażająca wyobraźnię wizyta kosmitów. Cała dalsza historia wierzeń i obrzędów religijnych to psychologiczna reakcja na ten szok .
[5]

Autor „AntyDänikena” zauważa, iż takie traktowanie religii przypomina podejście do języka lub w ogóle ludzkiej kultury (rozumianej najszerzej: jako to wszystko, co nie jest w nas tylko fizjologią(..) , i. e. całą twórczość materialną, intelektualną i duchową. Lecz w ten sposób zakłada się, że bez języka, religii, kultury, człowiek byłby nadal człowiekiem. Z innej zaś strony patrząc, można zapytać, czy człowiek istniał, nim pojawiły się, choćby w zalążku, język, kultura, religia. Czy język i religia były li tylko narzędziami, w żadnym zaś razie czynnikami kształtującymi człowieka w jego rozwoju? Czy pytania o te zjawiska nie są pytaniami o samego człowieka?[6]





Dalej w swojej książce Michera wyjaśnia, iż ponadto Däniken nie dostrzega tego, że religia nie jest jakimś perpetuum mobile, samo-wprawiającą się w ruch maszyną. Wręcz w ogóle nie przejawia jakiegokolwiek zainteresowania religią poza tym tylko, iż stwierdza, że: (...) religia to .[7] Nie wchodząc w zawiłości i subtelności religioznawstwa należy koniecznie stwierdzić poważne braki w doktrynie Danikena, który w zasadzie każdy aspekt życia ludzkiego chce sprowadzić do jego wymiaru technicznego .[8]



Atoli wróćmy do Ezechiela. Zastanówmy się przez chwilę k i m był Ezechiel. Jak podaje Biblia: Ezechiel (hebr. Jechezqel - lub ) należy do grupy proroków . Pochodził on z rodu kapłańskiego i sam pełnił urząd kapłański (...)[9]. Był on przede wszystkim prorokiem! i jak zauważa słusznie Michera jego wizje prorocze (..) były udziałem tylko proroków .[10] Profetyzm nie miał jakiegokolwiek sensu, gdyby nie nosił znamion indywidualności i intymności. To, co zostało przedstawione lub to, co zdawało się Ezechielowi było tylko i wyłącznie jego, a nie publiczne. Już sam ten fakt powinien budzić zastrzeżenia Dänikena, który założył, że Ezechiel był „bezstronnym” i obiektywnym świadkiem jakiegoś zjawiska sprzed 2000 lat. Otóż było zupełnie inaczej. Wizja „chwały Pana” była jego wizją, to znaczy czymś subiektywnym i przepełnionym jego własną podmiotowością. Zresztą - jak pisze Michera - gdyby tak niezwykłe wydarzenie miało charakter przestrzenno-fizyczny, (szczególnie, że okolica wcale nie była odludna), musiałoby znaleźć odbicie w źródłach od Ezechiela niezależnych .[11] Lecz nawet założywszy, iż Ezechiel ujrzał „coś” rzeczywistego, cóż to mogło by być? Przeprowadźmy małą analizę tekstu proroka wraz z Micherą.



Dlaczego w pojeździe były akurat cztery <żywe istoty>? I dlaczego każda miała po cztery twarze? Czy cecha ta ma uzasadnienie techniczno-astronautyczne? Symbolicznie jest bowiem dość oczywista: to znak zwracania się we wszystkie cztery strony świata .[12] Słowa o czteroistności twarzy cherubinów („istot żywych”) znaczą bowiem, iż w tradycji Izraela Pan jest pełnym władcą wszystkich czterech stron świata, wszystkich kierunków przestrzeni, tak fizycznej jak i sakralnej.



Następną kwestią jest wygląd poszczególnych twarzy czterech istot. Przypomnijmy, że podobne były do człowieka, lwa, wołu i orła (...) Czy takie właśnie zestawienie postaci jest przypadkowe, czy też zawiera pewien dający się zrozumieć sens? [13]



Na to pytanie autor „AntyDänikena” odpowiada, na przekór wersji paleoastronatycznej, że jak tak, ponieważ owe cztery postacie – poza występowaniem także na łamach Apokalipsy św. Jana – mają swój głębszy metafizyczny sens. I tak lew jest symbolem władzy, mocy, wzniosłości, nieujarzmionej siły ,[14] a także ognia i słońca (będącego centrum nieba). Następny jest orzeł, który stanowi to, czym na jest lew tylko w przestworzach, i. e. królewską siłę, drapieżność, nieustępliwość oraz zdolność odradzania się niczym legendarny feniks (choć niekoniecznie z ognia), a ponadto orzeł stanowi znak łączności z niebem i symbol wszystkowidzącego (Boskiego) wzroku. Jeśli chodzi o woła czy też byka, to stanowi on znak siły, rozrodczości, dostojeństwa, ale także ofiarności (jako, że byki stanowił ówcześnie zwierzęta ofiarne).



Aczkolwiek Michera nie poprzestaje tylko na przeanalizowaniu tych symboli jednostkowo (zabrakło zresztą interpretacji „człowieka”). Otóż symbol ten nabiera sensu w momencie zestawienia go z pozostałymi trzema. Jak pisze Michera:



<Żywe istoty>, cheruby, jako strażnicy rajscy, przywołują ideę początku i prowadzą nas ponownie tam, gdzie powstawał świat, gdzie ustanawiano porządek przestrzeni i czasu. Miarą tego porządku są – jak wiadomo – ciała niebieskie: Słońce, Księżyc, planety. Krążą one po pasie 12 znaków zodiaku i kierują następstwem dni, miesięcy i pór roku. Otóż starożytna astrologia dzieliła krąg zodiakalny nie tylko na 12 miesięcy, ale i na 4 części, co odpowiadało oczywiści 4 porom roku. Każdej z nich przewodził jeden znak.
-Patronem zimy jest według astrologii Wodnik, specjalista od żywiołu, z którego wyłonić ma się świat;
-Patronem wiosny jest płodny, dający życie Byk;
-Patronem lata – oczywiście gorący Lew;
-Patronem jesieni – zapowiadający śmierć Skorpion .
[15]

Skorpion!?


Mamy więc Byka, Lwa; Wodnik odpowiada oczywiście cherubowi o twarzy człowieka. Ale co ze Skorpionem? Czy nie wyłamuje się on z tego porządku? Otóż zauważmy, że wśród dwunastu gwiazdozbiorów zodiaku ten jeden za patrona otrzymał stworzenie jednoznacznie nieprzyjemne. (...) W żadnym też wypadku Skorpion nie mógł posłużyć jako boski atrybut. Dlatego w starożytności zdarzało się, że zastępowany był przez Orła, którego konstelacja znajduje się w tej samej części nieba.


A zatem Byk, Lew, Wodnik i Orzeł – stworzenia związane z lądem, wodą i powietrzem, dzikie i udomowione, a przede wszystkim – cztery filary zodiaku, patroni czterech stron świata i czterech pór roku, czyli ilustrujące ideę Bożego panowania nad całym światem.[16]


To, co jawi się poza zwierzęcością owych cherubinów jest w zasadzie ich hybrydalność. Cherubiny, czyli anioły mówiąc ogólniej, są zwykle przedstawiane jako byty raczej humanoidalne niż zwierzęce. Zwierzęcy wygląd Ezechielowych aniołów – rozpatrywany per se poza kontekstem - mógłbym świadczyć raczej o ich demoniczności niż boskości. Jeśli o to chodzi, Däniken jest skłonny twierdzić, iż „istoty żyjące” były właśnie biologicznymi hybrydami powstałymi z eksperymentów „obcych” .[17] Michera odpiera ów zarzut argumentem natury kulturoznawczej, twierdzi on bowiem, iż hybrydy są kulturowym symbolem upadku i degeneracji człowieka względem jego ideałów[18] . Jak cóż robiły upadli i grzeszni w Boskiej chwale?
Michera wyjaśnia:


Nie ma w tej wizji [Iz. 11, 6-9 – K. Sz.] mowy o hybrydach, ale może nas zainteresować cel zestawienia razem różnych zwierząt. Spotykamy więc zwierzęta, które od wieków (od czasu pierwotnego raju, gdzie panowały stosunki pokojowe i „wegetariańskie”) są sobie wrogie – na przykład lwa i wołu; ich przyjaźń będzie znakiem, że nastały czasy mesjańskie, że Boży ład ostatecznie zapanował nad światem, czyli – mówiąc inaczej – boska siła stwórcza ostatecznie zwyciężyła grzech (nie dziwi więc wzmianka o świętej górze Bożej!).


Nie ulega wątpliwości, że symbolika, jaką posługiwał się Izajasz, była doskonale rozumiana przez jego rodaków. Przypuszczam więc też, że według podobnej mogło być przez nich interpretowane również to swoiste wcielenie cherubów. Czy zgodne zestawienie stworzeń, które w tym świecie, upadłym po grzechu Adama, są sobie wrogie, nie jest znakiem, zapowiedzią, możliwością powrotu do stanu rajskiego i ponowienia kreacji? [vide: Jezus Chrystus – K. Sz.] Stan ten jest konsekwencją bliskości Boga i w jego otoczeniu panuje ciągle i niezmiennie. By zapanował na upadłej ziemi, należało tak postępować, by Bóg znów zechciał zamieszkać pośród swego ludu. Taka była też wymowa wizji Ezechiela, dla nas nieco skryta i wymagająca wysiłku interpretacyjnego, dla Żydów prawdopodobnie oczywiste .[19]


Ostatnią kwestią podejmowaną przez autora „AntyDäniken” jest tzw. „chwała Pańska”, czy też „chwała Boska”. Według paleoastronautycznej interpretacji był to po prostu rodzaj międzyplanetarnego pojazdu. Będąc w oczywistej opozycji do tego osądu Michera najpierw wykazuje przyczynę, czemu Bóg miałby być przedstawiany w kategoriach ruchu, mobilności:

Gdy dom Pański [Izrael – K. Sz.] przestał istnieć, Bóg zamieszkał w : świątynia stała się jego pojazdem .[20]
Wizja „wozu”, pojazdu była próbą zbliżenia Boga do aktualnej, ziemskiej sytuacji swojego ludu, który po podbiciu przez wrogich agresorów utracił na pewien czas swoją
ojczyznę.

Lecz dalej idąc:

Pojazd, o którym czytamy, jest, tak jak i świątynia, religijnym obrazem świata, . Wyraźnie zaznaczono jego czterokierunkowość, mamy też górujący nad nim wizerunek sklepienia niebieskiego: .[21]
Kryształ, który stanowił symbol połączenia ze sobą tego, co materialne i przezroczyste; widzialne (ziemskie) i niewidzialne (niebiańskie).

Nad sklepieniem niebieskim przebywa Bóg, siedzący na szafirowym tronie.[22]
Szafir i szafirowy tron są oznaką najwyższego dostojeństwa (jakże inaczej traktować Boga Stwórcę Wszechrzeczy). Michera zaznacza także, że ów szafirowy tron występuje również w wizjach innych proroków (tj. Daniel i Izajasz) [23]. Co więcej ów Boski tron, poza kryształową fakturą, nosi zawsze znamiona ognistych płomieni, poruszając się na jakiś płonących kołach .[24]


Skąd mogły się wziąć owe „technicystyczne” inspiracje proroków? Co o tym mówi Michera?

Przede wszystkim więc należy wziąć pod uwagę powszechnie na starożytnym Bliskim Wschodzie używane wozy bojowe, czyli rydwany, znane również Żydom. Załogę rydwanu stanowiło dwóch, czasem trzech ludzi: woźnica, strzelec, ewentualnie tarczownik. W rydwanie królewskim władca mógł być pasażerem, mógł też być strzelcem. Ponadto wóz o szprychowych kołach to szeroko na świecie rozpowszechniony symbol solarny. Ponieważ Jahwe jest zarazem Bogiem wojny i Bogiem niebiańskim, nie może dziwić fakt posługiwania się przez niego tym właśnie sprzętem .[25]


Znajomość techniki budowania wzniosłych i zdobionych przepychem pojazdów ilustruje także przykład brązownika o imieniu Hiram z Tyru, który na zamówienie króla Salomona wykonuje wspaniałe i skomplikowane – jak na owe czasy – sprzęty i artefakty. Däniken być może niepotrzebnie zbagatelizował wiedzę starożytnych.

Jak twierdzi Michera:

Podobieństwo tych sprzętów do tajemniczego obiektu z opisu Ezechiela jest bardzo duże. Wydaje się wręcz, że prorok, szukając konkretnego, materialnego wzorca dla swojego wyobrażenia, sięgnął po znany mu, a zarazem najbliższy świątynnego sanktuarium obiekt o charakterze pojazdu.


Ale owe brązowe wózki Hirama kształtem przypominają również ołtarz z Mojżeszowego przybytku:


"I zbudujesz ołtarz – powiedział Pan do Mojżesza – z drzewa akacjowego, mający pięć łokci długości i pięć łokcie szerokości. Ołtarz będzie więc kwadratowy, a wysoki na trzy łokcie. I uczynisz rogi w czterech narożnikach ołtarza, a będą wystawały z niego wzwyż, i pokryjesz go brązem. I zrobisz popielnice do zsypywania zatłuszczonego popiołu (... ) Z brązu też wykonasz kratę do ołtarza w formie siatki, a nad tą siatką na czterech rogach zrobisz cztery pierścienie (...) I zrobisz drążki do ołtarza (...) i będą one po obu bokach ołtarza w czasie przenoszenia go"(Wj. 27, 1-8).


Jeśli pojazd z wizji Ezechiela miał być utożsamiany także z ołtarzem ("przenośnym"!), to rzeczą naturalną są tam palące się węgle i żar.[26]


Jeśli zaś chodzi o koła, to Michera daje w zasadzie bardzo proste i logiczne rozwiązanie. W czasach Ezechiela, jak i długo po nim aż do wynalezienia samolotu, nie można sobie była wyobrazić pojazdu, który nie posiadałby kół. Stąd właśnie w opisie proroka


Generalnie Michera na tym poprzestaje analizę wizji Ezechiela i choć sam podkreśla konieczność dalszych badań, które ujawniły by pozostałe zawisłości i głębię owego tekstu, to mi osobiście wystarcza i to, co nam daje. Jego argumenty są wystarczające – moim zdaniem – aby zbić hipotezy i przypuszczenia Dänikena, który w zasadzie już w przedbiegach zdaje się zapominać i bagatelizować czynnik mistyczny i duchowy w życiu człowieka. Chce on wszystko tłumaczyć za pomocą matematyczno-technologicznych wzorów i schematów, logiczno-racjonalnych siatek myślowych. Życie jednak umyka temu schematowi. Religia jest czymś więcej niż „szokiem” post-technologicznym. Transcendencja człowieka ma także charakter mistyczny, religijny, duchowy, tajemniczy i a-racjonalny.









Przypisy:
[1] Księga Ezechiela, 1, 4, w: Pismo Święte Nowego i Starego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań-Warszawa, 1983.
[2] Ibidem..
[3] Wojciech Michera, AntyDäniken, wyd. Latawiec, Warszawa, 1993, s. 124.
[4] Ibidem..
[5] Ibidem, s. 23
[6] Ibidem..
[7] Ibidem, s. 24
[8] Aby poznać wszystkie argumenty przeciwko „technicyzmowi” Dänikena najlepiej sięgnąć samemu po książkę Michery.
[9] Ibidem, s. 985.
[10]Ibidem, s. 124.
[11]Ibidem...
[12]Ibidem, s. 137. Dalej pisze: Zwracać się może we wszystkie strony ten, kto znajduje się w środku. Zarys czworokąta ma więc wyobrażony kształt Państwa Środka, kwadratowe są też plany miast (na przykład ), a także znajdujące się w ich środku rynki. Czterostronność jest też wreszcie cechą różnego rodzaju wież, słupów sakralnych lub ołtarzy, pełniących symboliczną i obrzędową funkcje osi świata, .
[13] Ibidem, s. 138
[14] Ibidem, s. 139
[15] Ibidem, s. 140-141
[16] Ibidem, s. 141.
[17] Michera oczywiście nie zgadza się z takim podejściem krytykując je dogłębnie i rzetelnie ze swojego antropologicznego stanowiska. Jednakże popełnia on – jak mi się wydaje – drobną niesprawiedliwość względem szwajcarskiego badacza oskarżając go (nie raz) o ignorancję, lecz tym razem z zakresu nauk przyrodniczych. Twierdzi on bowiem, powołując się na przykład pegaza, iż Trudno bez zażenowania czytać, nawet jeśli nie jest się biologiem, jakoby mitologiczny Pegaz był powstałą w wyniku eksperymentów genetycznych hybrydą konia i ptaka; zapomniał mistrz Erich, że warunkiem latania (...) jest nie tylko posiadanie skrzydeł, ale i cała wewnętrzna budowa ciała. (...) [AntyDaniken, s. 142] – cóż, nie jestem specjalistą w tej dziedzinie, lecz nie przypominam sobie, aby Daniken mówił, iż każda hybryda była hybrydą u d a n ą, i. e. nawet najbardziej zaawansowanym cywilizacjom zdarzają się błędy i nieudane eksperymenty (a nawet nie wiedząc, jaki był poziom domniemanej cywilizacji pozaziemskiej, która stworzyła te mutanty, nie możemy nic ta ten temat więcej powiedzieć niż to, że ich wiedza przekraczała ludzką wiedzę przynajmniej w takim stopniu, w jakim ludzka wiedza z XXI w. przekracza wiedzę ludzi z czasów Aleksandra Wlk.). Poza tym nie wiemy, co „oni” mogli chcieć osiągnąć za pomocą krzyżówek skrajnie dwóch różnych gatunków zwierząt, takich jak koń i ptak. O ile książka Michery jest bardzo dobrze napisana pod kątem merytorycznym, o tyle mógł on sobie darować wiele takich niemerytorycznych przytyków względem Danikena, któremu sam, już we wstępie, wypomina „ideologizację” zagadnienia.
[18] Ibidem, s. 144.
[19] Ibidem, s. 146-147.
[20] Ibidem, s. 147.
[21] Ibidem, s. 147
[22] Ibidem..
[23] Ibidem..
[24] Ibidem, s. 148
[25] Ibidem, s. 148-149
[26] Ibidem..

"Człowiek, który był sobą"

Czy można napisać recenzję Biblii? Pomijając to, czy autor rzekomej recenzji byłby wierzący, czy niewierzący; czy byłby katolikiem, czy protestantem - jest to raczej zadanie trudne. Dlatego ja ograniczę się do przedstawienia dziełka - znacznie krótszego w ilość stron - lecz niekoniecznie uboższego w treść, a mianowicie "Człowieka, który był czwartkiem". "Człowiek, który był czwartkiem" jest krótkim opowiadaniem wybitnego angielskiego pisarza Gilberta Keith Chestertona opowiadającym.. No właśnie, o czym? Pytanie wcale nie błahe. Wymieńmy zatem poszczególne elementy: perypetie detektywa poety (a raczej poety detektywa) oraz jego kolegów, działalność zakonspirowanej grupy terrorystycznej, rewolucja polityczna i obalenie porządku, romantyczna przygoda, zagadki kryminalne mrocznego Londynu, biblijna egzegeza księgi Rodzaju.. czy to aby wyczerpuje listę? Nie sądzę. Dzieło Chestertona bowiem jest tak głębokie, tak bogate w treść i wielowątkowość, iż trudno je jednoznacznie zakwalifikować, chociaż sam twórca dodaje - wyjaśniając, iż nie należy jej rozumieć zbyt opacznie spodziewając się bezpośrednio wyłożonej puenty, że "Człowiek, który był czwartkiem, czyli koszmar"-"To nie miało przewidywać świata takim, jakim był albo takim, jakim mi się zdawał, że był. Nawet gdy moje myśli były znacznie mniej ustalone niż są teraz."[1] To znaczy realnej rzeczywistości, iż Chesterton nie stawiał sobie za cel stworzenia beznamiętnego i pozbawionego jakiejkolwiek domieszki swoich odczuć (jak ślady stóp odciśnięte w kamieniu) dzieła literackiego w rodzaju "Lalki" Aleksandra Głowackiego czy "Chłopów" Władysława Reymonta. Cóż zatem chciał opisać i opisał Chesterton w swoim opowiadanku? Świat pełen iluzji, zwątpienia, rozpaczy, zgodny - jak podkreśla autor - z ogólnym stanowiskiem współczesnych mu pesymistów[2]. Lecz wśród całego ciężaru smutku i rozpaczy, Chesterton pozostawia rąbka nadziei i w pewnym sensie otuchy, zarówno bohaterom całej farsy (począwszy od Gabriela Syme'a, skończywszy na Gogolu i doktorze Bullu), jak i czytelnikom. "Lekkim przebłyskiem nadziei" - jak pisze - "w jakby podwójnym znaczeniu zwątpienia, które odczuwali nawet pesymiści w swoisty chwilowy sposób"[3]. "Człowiek, który był czwartkiem" był - może z chronologicznego porządku rzeczy patrząc - pierwszym opowiadaniem Chestertona, którego lektura sprawia mi nie wypowiedzianą przyjemność (a może raczej szukanie tejże w ciągłej udręce wydarzeń). Nie mogłem się od niej oderwać bez pojawienia się jakiegoś naprawdę "koniecznego czynnika". Czytałem ją, ba, wdychałem jej atmosferę. Chociaż nie jest dzieło pokroju współczesnym nam "Czerwonych październików" Clancy'ego, czy dreszczowców Koontz'a lub Mastertona (nie ma tam morza krwi, wybuchów, brutalnych morderstw, chociaż jest jeden pościg!), to z całą pewnością jest ono konieczne do przeczytania dla każdego, a zwłaszcza dla tego czytelnika, który rozpatrując kwestie "wyższości" anarchii nad porządek (lub odwrotnie) zagubił gdzieś głębszy, jakby metafizyczny sens rzeczy. [1]"It was not intended to describe the real world as it was, or as I thought it was, even when my thoughts were considerably less settled than are now. It was intended to describe the world of wild doubt and despair, which the pessimsts were generally describing at that date; with just a gleam of hope in some double meaning of the doubt, which even the pessimists felt in some fitful fashion.", G.K. Chesterton, "The man who was thursday", Wordsworth Classics, 1995, Extract from an article by G. K. Chesterton concerning The Man who was thursday published in the Illustrated London News 13 June 1936. [2] Ibidem. [3] Ibidem.